		Zie je geen afbeeldingen,hier kun je de player gratis downloaden.

Vipassana meditatie (1/3)

wie zijn wij...

• Monique
• Niti
• Ivar

sitemap

•

reiki & chios

•

tantra & meditatie

sites

•

•

•

•

informatie

•

contact, foto's, adres

•

cursus kalender

•

plan je eigen afspraak

•

prijzen

•

strippenkaart

•

inschrijfformulier

•

schrijvvouten

•

contactgegevens

opleidingen

•

tantra

•

sweda massage

•

spiri begeleider

•

meditatie

•

snuffelstage

inzichtkaarten

•

lotus kaarten

•

tantra kaarten

winkel

•

•

•

•

•

•

•

bestelformulier

•

e-boeken

•

gratis e-boeken

•

Bol.com boeken

nieuwsbrief

•

lees de laatste online

decembersteun

er zijn nu 7 bezoekers op deze site

vipassana meditatie (deel 3)

Aangezien dit een groot artikel is hebben we het in 3 delen gesplitst:
<- Lees hier deel 1
<- Lees hier deel 2

vipassana zonder ãnãpanasati of scan

Ãnãpanasati is het neutraal observeren van de ademhaling. Dit is wat we de eerste 4 dagen van een retraite doen. Op de 4e dag gaan we de eigenlijke vipassana meditatie in door de observatie los te koppelen van de ademhaling en het lichaam vanuit de scan te observeren. Als er een gewaarwording in de vorm van een emotie, gemoedstoestand, gedachte of fysieke pijn verschijnt dan laten we deze; accepteer het maar doe er verder niets mee, dit alles onder het mom van: overal waar je energie in stopt groeit en overal waar je geen energie in stopt verdwijnt uiteindelijk vanzelf. Deze stelling gaat altijd op maar soms is een dergelijke gewaarwording dermate aanwezig dat het bijna ondoenlijk lijkt om het alleen maar te accepteren en er verder niets mee te doen. Alsof het je gedurende langere tijd voor de voeten blijft lopen tijdens je meditatie. Mocht dit zo zijn, observeer dan deze gewaarwording. Observeer de emotie, gemoedstoestand, gedachte of fysieke pijn op dezelfde manier waarop je een gewaarwording in de ademhaling hebt geobserveerd. Kijk er neutraal naar zonder het te benoemen en al helemaal zonder er een negatieve benoeming aan te plakken.
Laten we als voorbeeld een fysieke pijn in de onderrug nemen. Observeer nu deze pijn zoals deze is, niet zoals jij hem ervaart wat deze ervaring is al gekleurd middels interpretatie. Door de neutrale observatie van de “pijn in je onderrug” kom je tot bepaalde inzichten:

• het is niet de gehele onderrug die pijn doet
• er zit een centrum in de pijn en de rest is uitstraling
• pijn is een algemeen woord, wat voor pijn is het, is het pulserende pijn, trekkende of stekende pijn, voelt het beurs aan, diep in het lichaam of aan de oppervlakte, zijn het spieren of is het huid?
• de pijn fluctueert, is niet constant, de pijn kan ook komen en gaan als golven
• heeft jouw manier van observeren van invloed op de pijn?
• als je de pijn observeert voel je dan ergens anders in het (holistische) lichaam een andere gewaarwording?

Deze vragen dien je in de meditatie te ervaren, je hoeft ze niet aan jezelf te stellen, het ratio doet in deze niet mee. Het zijn inzichten die je ontdekt, de stelling “pijn in de onderrug” blijkt een zeer beperkte stelling te zijn welk eerder niet dan wel klopt. Onderzoek dit.

Vipassana in samsãra

Vipassana is een prachtige meditatiemethode. Het is zowel simpel als doeltreffend, niet dogmatisch en het biedt je de mogelijkheid zelf te onderzoeken wat klopt en wat niet. Maar vipassana is geen methode welk zich beperkt tot de zazen, juist ook in samsãra is vipassana zeer goed toe te passen. De vipassana vraagt je namelijk om neutraal te observeren en dat is goed te doen in het dagelijks leven. Anders is het als je een mantra resoneert of een visualisatie doet, deze meditatiemethode is niet doenbaar tijdens een gesprek of als je iets aan het lezen bent. Maar neutraal observeren is altijd mogelijk. Datgene je observeert is wederom de ademhaling. Deze zal onder invloed van alle activiteiten gedurende de dag zeer variabel zijn maar ook het aangeraakt worden in je comfort- en angstzone zal aanleiding zijn tot een verandering in de ademhaling. Observeer dit en leer wat dit alles met het lichaam doet, hoe de reacties zijn.
Daarnaast kan je ook bepaalde handelingen neutraal observeren. Het is heel goed om dagelijks terugkerende activiteiten van begin tot einde grondig te observeren zoals het traplopen, tandenpoetsen of het aan- en uitkleden. Zorg dat de handeling welk je observeert relatief kort is, slechts enkele minuten en dat je meerdere keren per dag deze handeling doet.

variaties binnen de vipassana

Gautama de Boeddha vertelde in verschillende manieren zijn Dharma lezingen, afhankelijk van zijn publiek. Zo gaf hij lezingen aan schriftgeleerden en aan kinderen, aan de adel en aan boeren. Er zijn vele verschillende soetra’s maar een goede lezer ontdekt dat vele dezelfde inhoud hebben en dat alleen de vorm anders is. Zo is dat ook met de vipassana meditatie. Ook daarin bestaan verschillende stijlen welk door Gautama de Boeddha geïntroduceerd zijn, allemaal qua vorm anders maar qua inhoud hetzelfde. We zullen 4 van deze stijlen gaan bespreken:

• neutraal benoemen
• stiltemediditatie
• loopmeditatie
• contemplatie

variatie 1 - neutraal benoemen

Deze variatie wordt ook wel de Thaise methode genoemd, we gaan datgene we neutraal waarnemen neutraal benoemen.
Ook hier hebben we een observatiezone; de buikademhaling. We ervaren en rijzen en dalen van de buik middels de ademhaling. Heb je moeite om deze te ervaren dan mag je een hand op je buik leggen om dit rijzen en dalen te ervaren. Met ieder inademen rijst je buik. Met ieder uitademen daalt je buik. Dit benoem je rationeel en neutraal:

• de buik rijst - rijzen
• de buik daalt - dalen

Wat rijst en daalt? De buik rijst en de buik daalt. Maar ga niet in op de details, maak het kort, hou het simpel. Daarom zeggen we: 'rijzen', 'dalen', en je gaat meteen verder. Je hebt geen tijd voor iets anders.
‘rijzen’
‘dalen’
‘rijzen’
‘dalen’

Dit is wat het is. Er is geen interpretatie, geen mening, geen oordeel en geen verwachting. Datgene je waarneemt is aan geen enkele discussie onderhevig, het is feitelijk en daarmee neutraal. Dit rijzen en dalen is je observatiegebied gedurende de gehele vipassana meditatie.
Wanneer je nu een geluid hoort maak je een mentale notitie: 'horen', 'horen' - Hiermee ontkoppel je de identificatie tussen horen en geluid en ben je bezig je terug te trekken.
Wanneer een gedachte opkomt valt deze buiten het observatiegebied. Zeg eerst 'nee' tegen jezelf, en maak een rationele notitie: 'denken', 'denken', zodat je lost komt van de gedachte die op je afkomt. Je bent niet geïnteresseerd waar de gedachte over gaat, of het een boeiende gedachte is of niet. Wát je denkt doet niet ter zake. Het object voor je opmerkzaamheid is alleen maar je gedachte, zien dat je geest denkt.

Dit kan ook met emoties en gemoedstoestanden. Als deze opkomen zeg dat weer eerst ‘nee’ tegen jezelf en maak vervolgens een rationele notitie: ‘verdriet’, verdriet’ als dit verdriet is of; ‘blij’, ‘blij’ als je blijdschap voelt. Je maakt al deze rationele notities met betrekking tot de zes zintuigen: oog, oor, neus, tong, lichaam en intuïtie. Ieder moment heb je zintuiglijk contact, en daar moet je iets mee doen. Wat kun je ermee doen?
Je terugtrekken; accepteer dat ze er zijn maar doe er niets mee. Eerst zeg je: 'nee'. Iedere keer zeg je: 'nee'. Je zegt 'nee' om er niet op in te gaan, om je terug te trekken uit het zintuiglijke contact. En terugtrekken uit het zintuiglijke contact is in retraite zijn. Zorg dat het geen vluchten wordt, geen verdrijven of wegduwen. Ga niet vanuit een boosheid ‘nee’ zeggen. Zeg neutraal ‘nee’ en benoem de gedachte of emotie eveneens neutraal, en zonder identificatie. Als je op deze wijze vipassana beoefent hoef je slechts ieder moment bewust en alert te zijn met betrekking tot het zintuiglijke contact. Dat is alles. Je stopt het contact niet, je gaat het contact niet uit de weg.

Je hebt één observatiegebied maar er zijn vele signalen van binnenuit en van buitenaf.
Bij meditatie zijn wel altijd met één ding bezig, in dit geval het observeren van het rijzen en dalen van de buikademhaling. Er is geen ruimte voor een 2e observatiegebied.
Komt er toch iets op je af, dan zeg je: 'Sorry, ik ben nu niet vrij, ik moet eerst dit afmaken'. Maar als iets zich heel sterk aan je opdringt, dan kun je zeggen: 'Eerst krijg jij aandacht, maar ik hou het kort'.
Deze vipassana is geen wedstrijdje om te zien hoe lang je kunt blijven bij je 1e observatiegebied. Als een 2e zich zeer duidelijk aandient, observeer deze dan, maar zorg dat je die keuze zelf maakt. Jij blijft de baas en niet de signalen welk op je af komen. Wanneer iets opkomt wat heel erg je aandacht opeist, stop je met wat je aan het doen was, en ga je dát benoemen.
Je zit en registreert het rijzen en het dalen, maar je hebt pijn aan je knie, en dit eist veel van je aandacht. Kun je nu altijd bij het rijzen en dalen blijven? Nee, dat kun je niet, je bent ook maar een mens. Er is pijn en er zijn andere gevoelens: je kunt onder deze omstandigheden jezelf niet dwingen om de gehele tijd bij het rijzen en dalen te blijven.
Of soms hoor je een sterk geluid. Je kunt niet zeggen dat je het niet wilt horen. Je hoeft dan niet langer bij het rijzen en dalen te zijn, maar bij datgene wat op dat moment je aandacht opeist. Het kan een gevoel zijn of het kan horen zijn. Maar slechts één object tegelijkertijd, vergeet dat niet.
Je kijkt dus naar je knie, je herkent de pijn, en wanneer je mediteert zeg je bij jezelf: 'pijn', 'pijn'. Zou je dit nu niet doen, dan zou je gaan verzitten om de pijn te verlagen. Je bent dan niet meer in meditatie omdat de pijn controle over jou heeft.
Je reageert niet op de pijnprikkel (door te gaan verzitten) maar je maakt een rationele notitie: ‘pijn’, ‘pijn’ en zodoende zal de pijn verdwijnen. Door de rationele notitie te maken voorkom je de identificatie met het signaal. Daarom is het van belang dat deze notitie zo neutraal mogelijk is.

'Ik heb pijn, mijn lichaam is pijnlijk.' Is een niet neutrale observatie, dit is geen vipassana, geen puur bewustzijn omdat je bewustzijn gemanipuleerd wordt door identificatie. Je bent op dit moment de identificatie tussen het object en het bewustzijn en ziet dit als het ik, de pijn zit in het ik en zodoende identificeer je je ook met de pijn. Benoem het dus alleen als ‘pijn’, ‘pijn’ en dat is wat het is, ga er niet verder over filosoferen. Beschouw het geheel als neutraal en heb ook geen wens tot verlossing van de pijn. Dan zou je alsnog een identificatie maken met de pijn. Daarom noteren en benoemen we in deze meditatietechniek: 'pijn', 'pijn'. Je negeert de pijn niet. Je weet dat er pijn is, je hebt weet van deze gewaarwording in je lichaam: 'pijn', 'pijn'.
Je ziet de pijn in je geest: 'pijn', 'pijn'. Je vestigt je bewustzijn, je aandacht erop. Zeg 'pijn', 'pijn', iedere keer tot je ziet dat er geen gevoelens meer bij komen. Je hebt voor dat moment volledig gewaarzijn en bewustzijn, omdat je bewustzijn niet gemanipuleerd wordt door je gevoelens. Het bewustzijn welk je hebt, dat je de pijn kunt herkennen, is niet gemanipuleerd door pijn.
Als de manipulatie ophoudt heb je een ander soort bewustzijn, niet meer het bewustzijn dat identificatie heeft met pijn, maar een bewustzijn dat alleen maar pijn herkent. Accepteer dat er pijn of lijden is, dat het werkelijkheid is, en je bent in staat om een tweede aandacht, een tweede bewustzijn te hebben, zonder gevoelens voor de pijn, en ook zonder gevoelens voor iets anders.

Het gebeurt soms dat er geen rijzen en dalen meer is. Op dat moment stop je het noteren en benoemen zoals je het gewend bent. Je blijft met je bewustzijn nauwkeurig bij wat je nu ziet in je situatie, met een zuiver bewustzijn: 'weten', 'weten,' 'zien', 'zien.'
Ook als er vreemde dingen met je gebeuren, zoals wanneer je je ziek voelt, of wanneer je je lichaam voelt verdwijnen, blijf je in het gewaar zijn van het zuivere bewustzijn. Voor het verkrijgen van de verlichting is wát je hoort of wát je ziet niet belangrijk. Je blijft gewoon bij het gewaar zijn van wat je hoort of ziet en je verbreekt de band.
Totdat je het allemaal echt doet, en dan ben je klaar. Vanaf dan gebeurt het gewaar zijn geheel vanzelf, zonder dat je er iets van meeneemt, zonder dat je er nog pogingen voor onderneemt. Volmaakt. Niets meer om te proberen, niets meer om te vermijden, niets meer om weg te willen krijgen, niets meer om van weg te willen, niets meer om naar toe te gaan.

variatie 2 - stiltemeditatie

Je hebt geleerd je te concentreren op je observatiepunt en deze neutraal te observeren. Je hebt geleerd alle gewaarwordingen buiten het observatiegebied te accepteren en er vervolgens niets mee te doen. Dit gaan we nu beoefenen in een extreme situatie, je gaat gedurende 1 meditatiesessie van 75 minuten deze geheel onbeweeglijk doormaken. Ga zitten zoals je wenst te zitten, zodra je goed zit blijf je in deze houding en mediteer. Beweeg niet, doe niet je ogen open, draai niet je hoofd, krabbel geen jeuk weg, trek niet met je mond, beweeg je benen bij kramp niet, zit helemaal stil alsof je een beeld bent. Doe dit niet vanuit kracht maar vanuit overgave, geef je helemaal over aan de meditatie.
Dit levert zeer veel op. Kan je normaal moeiteloos een sessie rustig en onverstoord zitten, nu krijg je al binnen enkele minuten jeuk, kramp en pijn. Je wenst te bewegen maar het ‘mag’ niet. Waarom kan je het nu niet en anders wel? En ook als je wel een sessie stil kan blijven zitten, was er dan ook nog sprake van (diepe) meditatie of was je bezig stil te blijven zitten?
In een retraite van 6 uur meditatie per dag doen we 1 stiltesessie. In een retraite van 11 uur meditatie per dag doen we er 2. Mediteer je thuis eens per dag, doe dit dan 1 á 2 keer in de week. Doe het een hele sessie lang, het heeft geen zin om in 1 sessie een blokje van 10 minuten te creëren waarin je stil gaat zitten.

variatie 3 - loopmeditatie

Sta ontspannen op de grond, je ogen naar beneden gericht. Je knieën ietsje gebogen en je bekken ietsje naar voren gekanteld (behalve als je dat al teveel doet). Geef je gewicht terug aan de aarde, aan de zwaartekracht. Kijk en voel. Voel het gewicht van je lichaam in je voetzolen toenemen. Laat die sensatie tot je komen, jij blijft in je midden. Breng afwisselend het gewicht een beetje op je rechter, dan weer op je linker voet, op het voorste, dan weer op het achterste deel van je voet, balanceer een beetje. Voel het midden. Doe vervolgens hetzelfde - met uiterst minimale beweginkjes - voor je onderbenen, knieën, bekken, wervelkolom en je hoofd. Voel je adem en vind je balans.
Maak van je linker hand een vuist en druk hem tegen je borst. Rechter hand erover heen. Voel de stabiliteit die ervan uitgaat. Dan begin je te lopen. Breng je gewicht op je linker voet. Voel tegelijkertijd je rechter loskomen van de grond. Plaats die voet een voet vooruit. Rol af van de tenen tot de hiel! Tegelijkertijd verplaats je je gewicht van je linker naar je rechter voet. Waardoor je linker voet van de grond loskomt. Plaats die voet een voet vooruit. Eerst de tenen, dan de rest afrollen. En zo verder.
Een paar opmerkingen. Het lichaamsbewust lopen is een oefening in voelend gewaarzijn. Je bent dus heel ontspannen en open, terwijl je het contakt met de grond voortdurend voelt. Door bij elke stap je voet af te rollen "in omgekeerde volgorde" - van je tenen naar je hielen - neemt de subtiliteit van het lopen, en daarmee de aandacht met sprongen toe. Ten tweede loop je langzaam, in een doorgaande beweging. Door de cadans, het langzame lopen en het milimeter voor milimeter afrollen van je voet te voelen, hoef je niet meer na te denken. Je aandacht wordt helder en verruimt zich spontaan.
Gaat de oefening - na kortere of langere tijd - "vanzelf", dan kun je hem ook uitbreiden. Je kunt bij wijze van afwisseling vooral het voorste gedeelte van je voet voelen, vervolgens een tijdje lang je hielen of het middengedeelte. Dat laatste bijvoorbeeld gedurende de tijd wanneer het van de grond los is. Ook kun je een groter gedeelte in je aandacht opnemen. Bijvoorbeeld je voeten inclusief je enkels, na een tijdje ook de huid van je onderbenen in contakt met je kleding, dan je knieen - speciaal de holten -, vervolgens je bovenbenen, je liezen, het bekken, je billen en uiteindelijk je hele romp. Via je huid kun je contakt voelen met de lucht en de ruimte om je heen. Je aandacht, via het voelend opnemen van je hele lichaam, kan zo grote sprongen maken. In een uiterst subtiele "dans" word je één met de ruimte.

variatie 4 - contemplatieve vipassana bhavãna

De contemplatieve meditatie, of gewoonweg contemplatie genoemd, is een verwante vorm van meditatie. Niet alle vipassana scholen gebruiken deze techniek, sommige zijn er zelfs op tegen. Het wijkt namelijk af van het basisprincipe ‘neutraal observeren’. Toch gebruik je ook in deze methode dit principe, alleen op een andere manier.
Het is een wetenschappelijk feit dat het voor de hersenen niet uitmaakt of je iets daadwerkelijk meemaakt of dat je jezelf inbeeld dat je iets meemaakt. Dat is ook de reden waarom we door een boek of een film in een bepaalde gemoedstoestand kunnen komen. Mensen met een fobie beelden zich een angst in waar we mogelijkerwijs zelf nog nooit aan blootgesteld zijn. Ze hebben de situatie nooit meegemaakt en toch kennen ze een diepgaande angst. Bij contemplatie maken we van dit gegeven gebruik. We plaatsen onszelf namelijk in een situatie welk op dit moment niet reëel is. Als je dit op de zuivere manier doet zullen de hersenen reageren alsof je daadwerkelijk in die situatie zit en middels de hypothalamus komen neurohormonen in het lichaam vrij waardoor het gehele lichaam geactiveerd wordt.
Het lichaam reageert nu dus alsof je in een situatie zit welk je zelf gecreëerd hebt. Je kan nu in een veilige omgeving (zazen) jezelf observeren zoals we reeds geleerd hebben.
Bij meditatie gaan we neutraal observeren datgene wat opkomt op dat moment. Bij vipassana observeren we de ademhaling zoals deze is, op dit moment.

Meditatie is dus heel erg gericht op het Nu, een belangrijk gegeven binnen de Dharma.
De contemplatie maakt hier bezwaar op door te zeggen dat het binnen de meditatie niet mogelijk is om angst te observeren als deze angst zich niet Nu voordoet wetende dat de bron van de angst wel in je systeem zit. Dat op zich is een sterk argument, het klopt namelijk dat we allerlei blokkades met ons meedragen terwijl deze zich niet in het Nu manifesteren. Zodoende kan je ze niet direct meenemen binnen je meditatie. Het antwoord vanuit bijvoorbeeld de vipassana is dat dit ook niet nodig is, zolang de blokkade in ons systeem zit zal deze een uitwerking hebben op ons fysieke lichaam. Door dit fysieke lichaam op gewaarwordingen te observeren en er geen voeding aan te geven los je de blokkade op, ook al heb je geen weet van de blokkade zelf.
Bij contemplatie creëer je een situatie door deze in te beelden. Hier komen we gelijk bij een valkuil, dit inbeelden moet je namelijk niet rationeel doen. Natuurlijk speelt de ratio een rol, maar geen leidende, zoals je in samsãra ook situaties meemaakt waarbij ratio zijn deel in heeft maar niet leidend is. Je moet de situatie dus voelen, ervaren.
Je creëert een situatie welk zich niet in het nu afspeelt. Waarom? Omdat het voor de hersenen niet uitmaakt of je een situatie inbeeld of dat je het daadwerkelijk meemaakt, het reageert op dezelfde manier en daar ligt de grote winst voor de contemplatie. Je hoeft niet af te wachten voor je in een bepaalde situatie zit om te bezien of je die situatie op een zuivere manier weet af te handelen.

contemplatie heeft dus alles te maken met het afbouwen van (negatief) karma. Binnen het boeddhisme is echter niet het volvoeren (in actieve zin beleven en ervaren) van de handeling van belang, maar het inzien van de intentie welk aanzet geeft tot deze handeling. Maar kan je deze intentie wel op de zuivere manier (dwz neutraal en objectief) aanschouwen als je reeds in de handeling zit? Helemaal als de handeling voortkomt uit een stuk karma zal de emotie en de gemoedstoestand zeer actief zijn en zijn we vol in begeerte of aversie dat er nauwelijks ruimte is voor neutrale observatie. Achteraf is dat wel mogelijk maar dan is de handeling al geweest en heeft op zijn beurt weer nieuwe gevolgen opgeroepen. Als binnen het Boeddhisme het inzien van de intentie belangrijker is dan het volvoeren van de handeling, waarom zouden we dan deze handeling überhaupt volvoeren? En als het voor de hersenen niet uitmaakt of we een handeling daadwerkelijk meemaken of dat we het ons inbeelden is het dan niet handig om het inzien van de intentie en het volvoeren los te koppelen van elkaar?
De contemplatieve meditatie doet dit. Een aantal toepassingsmogelijkheden zijn:

• Als voorbereiding. Als je (als voorbeeld) weet dat een dierbare binnen afzienbare tijd zal overlijden, dan kan je het gehele rouwproces gaan ervaren voordat deze daadwerkelijk overlijdt. Je ontkoppelt de emotionele lading (intentie) los van de handeling (het overlijden). Het voordeel is dat je zelf helemaal de regie hebt over deze emotionele lading. Deze lading roep je op in de contemplatie maar zodra je de meditatie stopt, stopt ook de lading. In samsãra leeft zij namelijk nog steeds. Doorleef je helemaal dit stuk karma, dan zal je deze les meenemen op het moment zij daadwerkelijk overlijdt. Je zult niet meer bevangen zijn door de emotionele lading en vanuit mededogen en neutraliteit de hele situatie kunnen observeren.

• Als test. Je hebt een bepaalde situatie meegemaakt en je vermoed dat je de karmische les geheel hebt geleerd. Of dit ook daadwerkelijk zo is kan je middels de contemplatie uittesten. Roep een vergelijkbare situatie op en ga neutraal observeren wat het met je doet. Het zal zeer snel duidelijk worden.

• Als leermoment. Hoe zal jij reageren in een bepaalde situatie. We stellen onszelf en elkaar wel eens deze vraag na het zien van een film, het lezen van een boek of het horen van iemands ervaring. “Hoe zou jij gereageerd hebben?” Deze vraag gaan we vervolgens rationeel benaderen en daarmee zijn we niet eerlijk naar onszelf. Een reactie komt niet voort uit de ratio maar uit Sillã -> emotie -> gemoedstoestand. Plaats jezelf in een vergelijkbare situatie vanuit de contemplatie. Vanuit je ratio kan je liegen, draaien, slalommen, vanuit het neutraal observeren niet.

• Als keuzemogelijkheid. Welke keuzes heb je eigenlijk in een bepaalde situatie? Vaak reageren we (half)automatisch vanuit een conditionering terwijl in een bepaalde situatie meerdere mogelijkheden voorhanden zijn. Welke zoal? Ook dit is vanuit de contemplatie te aanschouwen door vanuit eenzelfde beginsituaties verschillende keuzes te maken.

• Inzicht. Al de bovenstaande en vele andere mogelijkheden leiden allemaal tot een bepaald inzicht. Dat is de ware kracht van de contemplatie. Toegegeven, de contemplatie zal uiteindelijk nooit zo diep gaan als de meditatie. Het hoogst haalbare binnen de contemplatie is cintã-mayã pañña terwijl deze bij meditatie de bhãvanã mayã pañña is. Ondanks dat is de contemplatie een zeer krachtig instrument om inzicht te krijgen in de jouw (en daarmee ieders) Dharma.

Hoe werkt de contemplatieve meditatie

Net als bij meditatie ga je in zazen. Zorg dat je eerst tot rust komt alvorens de contemplatie te beginnen. Ben je onrustig dan kan je beter eerst middels meditatie zorgen voor rust alvorens met contemplatie te beginnen.
Beeld je nu de situatie in waarover je wilt contempleren. Dit zal je in eerste instantie rationeel doen, maar zorg dat het werkelijk gevoeld en ervaren wordt. Dit kan middels visualisatie, een herinnering of een beschrijving, zorg ervoor dat je het gaat voelen en ervaren. Het verhaal moet zichzelf schrijven, de visualisatie moet zichzelf maken zonder verdere aansturing door jou. Als dit zo is ga je mediteren. De situatie is geschapen en je kan jezelf nu binnen deze situatie neutraal gaan observeren. Merk je dat de situatie iets met je doet, neem dat dan mee in je meditatie. Merk je dat de situatie je niets doet, verander lichtelijk de situatie en doe het opnieuw.

Net als bij de meditatie ga je in zazen. Zorg dat je eerst tot rust komt alvorens de contemplatie te beginnen. Zorg ook dat je in een (relatieve) staat van balans bent. Ben je in onbalans dan kan je beter eerst middels meditatie zorgen voor balans alvorens met contemplatie te beginnen.

• Beeld je nu de situatie in waarover je wilt contempleren. Dit zal je in eerste instantie rationeel doen, maar zorg dat het werkelijk gevoeld en ervaren wordt. Dit kan middels visualisatie, een herinnering of een beschrijving, zorg ervoor dat je het gaat voelen en ervaren. Het verhaal moet zichzelf schrijven, de visualisatie moet zichzelf maken zonder verdere aansturing door jou.

• Nogmaals, voor de hersenen maakt het niet uit of je een situatie daadwerkelijk meemaakt of dat je het jezelf inbeeld. Je beeld je nu een situatie in en de hersenen reageren en sturen het lichaam aan op rationeel/psychisch en hormonaal niveau. Hierdoor worden je conditioneringen aangeraakt, ontstaan emoties, gemoedstoestanden, handelingen en gedachten. Ga jezelf nu observeren zoals we reeds in de vipassana geleerd hebben. Belangrijk is dat je neutraal blijft. Geef dus geen voeding aan de mogelijke onbalans, ga niet mee met een emotie, gemoedstoestand of gedachte. Blijf dit herhalen totdat je merkt dat de (ingebeelde) situatie je niet meer raakt en je in balans blijft. Dit zal waarschijnlijk meerdere sessies gaan duren, soms wel over een periode van dagen of weken.

• Beeld je nogmaals de situatie in, maar nu met een kleine verandering. Zo mogelijk, maak het een beetje erger, heftiger. Kijk wat het nu met je doet. Zo kan je contempleren op het overlijden van een geliefde. De eerste inbeelding kan zijn dat je geliefde rustig in de slaap overlijdt. Dat je geliefde overlijdt kan al heftige reacties oproepen en de contemplatie kan daardoor heftig zijn. Als je dit hebt kunnen loslaten, maak de situatie anders door in te beelden dat je geliefde niet rustig inslaapt maar een pijnlijk stervensproces doormaakt. Als dit wel iets met je doet dien je opnieuw te beginnen.

• Blijf dit doen, maak de situatie steeds anders, blijf variëren. Op een gegeven moment maakt het verdriet, de pijn en de boosheid plaats voor iets anders; de liefde welk je altijd voelde voor deze persoon. Alleen dit blijft over. Je kunt nu naar de situatie kijken vanuit gelijkmoedigheid.