8-voudige pad: Samãdhi

-8 voudige pad - Samãdhi (observatie) -

.

Het is goed om te beginnen met Sìla, moraliteit. Elke religie, stroming en overtuiging predikt moraliteit.
Maar moraliteit is niet genoeg. Moraliteit kan je zien als het tot rust brengen van de oppervlakte. Maar de oppervlakte wordt gevoed door de diepte en als hier bronnen van onrust blijven bestaan zal de oppervlakte ook steeds weer onrustig worden.

De oppervlakte is onze gemoedstoestand en ons handelen. De diepte is onze geest. Als de geest niet in balans is zal onrust onze gemoedstoestand en daarmee ons handelen beïnvloeden. We moeten dus terug naar het geestelijke niveau en dit leren kennen en leren beheersen.
Dit stadium wordt Bhãvanã genoemd, geestelijke ontwikkeling verkrijgen vanuit de meditatie en kan pas verkregen worden na het ontwikkelen van Síla.

Bhãvanã kan opgedeeld worden in:

* Samathi Bhãvanã ontwikkelen van geestelijk stil-zijn (Samãdhi, het 2e deel van het Achtvoudige pad)

* Vipassana Bhãvanã ontwikkelen van inzicht (Pañña, het 3e deel van het Achtvoudige pad)

Samãdhi (obervatie)

Samãdhi is het punt waarop we, na de moraliteit van Sìla, ons ware Zijn gaan observeren. Belangrijke vragen hierin zijn:
- wie ben ik werkelijk
- waar komt mijn handelen vandaan
- wat beïnvloed dit handelen
- kan ik dit handelen beïnvloeden.

Kijkend naar het achtvoudige pad vallen; juiste inspanning, juiste opmerkzaamheid en juiste concentratie, onder Samãdhi:

Juiste inspanning
Zoals we allemaal merken is de geest zeer wispelturig. We kunnen onze gedachten maar moeizaam in bedwang houden. Steeds komt er weer een andere gedachte naar voren en we hebben er nauwelijks invloed op.
Deze gedachten bepalen sterk onze gemoedstoestand en daarmee ons handelen. De geest wordt sterk beïnvloed door afkeer en verlangen en wordt gevoed door onwetendheid.
Het is dus belangrijk deze geest te sterken en er controle over te krijgen in plaats dat de geest controle over ons heeft en zwak is.
Juiste opmerkzaamheid is belangrijk in het sterken van deze geest maar we zijn niet gewend om in één keer opmerkzaam te zijn, dit is iets wat we moeten leren, wat moeite kost en waarvoor inspanning nodig is.
Juiste inspanning.

Vier soorten van juiste inspanningen:

- voorkomen van het ontstaan van slechte, onheilzame gewaarwordingen
- deze opgeven als ze opkomen
- cultiveren van heilzame gemoedstoestanden
- deze ons eigen maken.

Deze juiste inspanning beoefenen we door concentratiemeditatie, het richten van onze geest op 1 punt. Dit kan een mantra, een beeld, object, Koan of affirmatie zijn. Het nadeel van deze vorm van puntgerichte meditatie is dat je het alleen in Zazen, zittende meditatie, kunt doen. Tijdens een vergadering een affirmatie opnoemen kan niet. Staren naar een vlam kan ook niet altijd.
Daarom leerde Gautama de Boeddha ons ãnãpãna-Sati, bewust worden van de ademhaling. De reden waarom juist de ademhaling zo geschrikt is als meditatie object:

De ademhaling is altijd bij je en kan je overal en ten aller tijden toepassen. Een mantra reciteren kan niet tijdens een bespreking en een visualisatie gaat niet tijdens cognitieve arbeid.

De ademhaling is een brug tussen de bewuste en onbewuste geest. Zo kan je proberen de ademhaling te reguleren, maar niet constant. En op het moment dat je vergeet bewust de ademen gaat de ademhaling onbewust gewoon door. Daarmee is het tegelijk een mooie vergelijk met de menselijke wil die ook dingen probeert te reguleren terwijl deze ook gewoon doorgang hebben als we ze loslaten. Dit besef krijgen we als we gaan mediteren op de ademhaling.

De ademhaling is een indicator van onze geestelijke en emotionele staat. Als we boos zijn veranderd de ademhaling, zo ook bij elke andere emotie of gewaarwording.

Tijdens de meditatie proberen we neutraal en objectief te observeren. Dit kan alleen als we een neutrale objectie nemen als meditatie. We kennen geen voorkeur of afkeer naar de ademhaling. De ademhaling IS.

Tijdens de meditatie blijf je in het nu en laat je je niet afleiden door verleden en toekomst. de ademhaling is altijd in het NU.

Het aanleren je bewust te worden van deze ademhaling kan je het beste in zitmeditatie (Za-Zen) doen.
Mediteer met een zo recht mogelijke rug, de ogen gesloten en zo weinig mogelijk impulsen van buitenaf.
Volg en observeer alleen de ademhaling zoals hij op dat moment is. Zonder beïnvloeding of sturing. Als de techniek je goed duidelijk is kan je hem ook steeds vaker gaan toepassen in het dagelijks leven en niet alleen in Za-Zen.

Ook in het dagelijks leven is het van belang de juiste inspanning te beoefenen. Wil je de moraliteit bewaren dan is juiste inspanning tot zuiver handelen zeer belangrijk.

Juiste opmerkzaamheid
De adem is altijd bij ons en je kan je altijd en overal richten op je ademhaling, tijdens elke handeling.
Bhãvanã, geestelijke ontwikkeling, is dus niet alléén voor de zittende meditatie bedoeld, maar voor altijd. Altijd bewust zijn met de juiste opmerkzaamheid.

Hoe vaak komt het niet voor dat we een handeling verrichten zonder opmerkzaam te zijn.
- de reep chocola is op eer je er erg in hebt.
- je zapt een uur lang op tv zonder bewust iets te zien.
- je eet zonder bewust te zijn wat je eet
- je praat al een uur met iemand maar bent je niet bewust welke kleur kleding diegene aanheeft.

De geest verliest zich een groot deel van de tijd in gedachten, illusies en waanideeën. Het laat zich dus sturen voor begeerte (naar prettige ervaringen) of angst (voor onprettige ervaringen). Hierdoor bouwen we verwachtingspatronen op basis van het verleden en projecteren deze op de toekomst. Het gehele moment Nu wordt overgeslagen. Dit terwijl het moment Nu het allerbelangrijkste moment is.
Gautama de Boeddha zei hierover:

Wil je weten wie je vroeger was,
kijk dan naar wie je nu bent,
wil je weten wie je straks zult zijn,
kijk dan naar wie je nu bent.

Er ontgaat ons dus enorm veel doordat we niet opmerkzaam zijn.
En zodoende zijn we ook niet opmerkzaam naar ons ware Zijn.
En zodoende kan de wispelturige en zwakke geest telkens weer met onze gedachten aan de haal gaan, hebben wij er geen controle over, hebben we geen controle over onze gemoedstoestand en geen controle over ons handelen.
De juiste opmerkzaamheid doorbreekt deze negatieve aaneenschakeling.

Juiste concentratie
Tijdens de concentratiemeditatie waarbij je de ademhaling observeert merk je hoe moeilijk het is om je onderbroken te concentreren op één punt. Binnen de kortste tijd ben je weer afgeleid.
Ook merken we hoe moeilijk het is te observeren en geen enkele sturing te geven aan de ademhaling.
Het observeren van de ademhaling laat je helemaal richten op het nu en het hier. Je wordt zeer bewust van dit moment, de ademhaling van dit moment. Zodoende scherp je de geest, blijf je in het nu, zie je het belang in van het nu en verlaat je het gebied van verwachtingspatronen.
Maar om dit te kunnen is de juiste concentratie noodzakelijk.
Binnen de concentratiemeditatie is ook een ander punt belangrijk; gelijkmoedigheid.
het is uitermate belangrijk om geen oordelen te geven aan alles wat je voelt binnen de meditatie. Op het moment dat je oordelen als prettig of onprettig gaat geven ga je weer gehechtheid en afkeer kweken, ga je hierin mee en verlies je de juiste concentratie.

Ook in het dagelijks leven is een juiste concentratie van belang.
Het is goed om juist opmerkzaam te zijn, concentratie gaat echter dieper dan opmerkzaam zijn.
Je volledig concentreren op 1 ding, wetende dat er vele signalen op je af komen en deze zonder oordeel kunnen scheiden is moeilijk. Het bewust bezig zijn met datgene je in het nu aan het doen bent is de juiste concentratie.