ivar mol > tantra > meditatie > FAQ over meditatie

• Soms wil ik wel gaan mediteren, maar ben ik er te moe voor. Hoe los ik dit op?
• Ik heb een drukke baan. Waar haal ik de tijd vandaan om elke dag 1 sessie van 75 minuten te mediteren?
• Is het verstandig om het in mijn dagplanning in te bouwen, dat ik dus elke dag een vast uur vrij maak voor meditatie?
• Is mediteren eigenlijk wel fijn?
• Ik mediteer heel vaak. Ik doe ook verschillende meditaties. Waarom zou ik mij toespitsen op 1 meditatietechniek?
• Kan ik niet beter elke dag 20 minuten mediteren in plaats van 2 maal in de week 75 minuten?
• Ik mediteer alleen als ik in onbalans ben, ik mediteer dan net zolang tot ik mij weer rustig voel. Is niet goed dan?
• Als ik mediteer dan schommel ik enigszins. Soms merk ik dat niet eens op en hoor ik het van anderen, waarom doe ik dit?
• Hoe belangrijk is houding dan tijdens een meditatie?
• Trance/zelfhypnose is een valkuil binnen de meditatie, maar het voelt bijvoorbeeld heel fijn aan?
• Kan meditatie ook leiden tot helderziendheid?
• Maar meditatie kan wel leiden naar healing, dat is dan toch waardevol genoeg om als doel te zien?
• Is elke vorm van verlangen onjuist, mag je dan niets meer verlangen?
• Is het streven naar verlichting ook niet een verlangen op zich?
• Soms krijg ik in mijn meditatie hele fijne gedachtes. Ik zie dat als een beloning voor mijn meditatie, klopt dat?
• Maar soms ervaar ik wel dat de meditatie heel fijn is. Is dat dan ook onzuiver?
• Als ik naar anderen kijk dan zitten zij heerlijk rustig terwijl ik moeite heb om mijn houding in stand te houden
• Mijn buurman is erg onrustig en dat stoort mij in mijn meditatie. Mag ik daar iets van zeggen?
• Soms zit ben ik erg onrustig in mijn meditatie. Ik merk dat het mij helpt als ik de ademhaling tel, is dat goed?
• Vanuit de yoga heb ik geleerd om de ademhaling aan te sturen, ook dan ervaar ik rust
• Als je altijd in gelijkmoedigheid bent, dan heb je geen emoties meer. Ben je dan niet gevoelloos?
• Wat is dan het verschil tussen een gevoel ontstaan vanuit een emotie en een gevoel vanuit gelijkmoedigheid?
• Dus je kunt vanuit gelijkmoedigheid elk gevoel ervaren die je ook vanuit de emotie, dus ego, kunt ervaren?
• Maar ik kan nu intens genieten maar ook intens verdriet hebben. Valt dat weg?
• Is het handig om een gewaarwording te benoemen zoals ‘ik heb pijn aan mijn knie’?
• Maar mag ik dan benoemen wat ik neutraal ervaar? Stel ik voel een kramp in mijn arm, mag ik dan zeggen ‘kramp in arm’?
• Dan zeg ik alleen ‘kramp’, mag dat wel?
• Maar door het te benoemen worden dingen toch helder en duidelijk?
• Maar het is toch normaal om te rouwen als je geliefde overlijdt?

Soms wil ik wel gaan mediteren, maar ben ik er te moe voor. Hoe los ik dit op?
Waarom ben je moe, waarom heb je zoveel slaap nodig? Als je volledig in balans bent zul je niet meer dan 4 á 5 uur slaap nodig hebben per etmaal. Het advies is om 4,5 uur te slapen gedurende de nacht en een half uur overdag om een uur of 4. Het lichaam vraagt niet om meer slaap behalve als je zware fysieke arbeid verricht als werk, dan mag je er maximaal een uur bijtellen. In deze 5 uur slaap heb je genoeg rust gehad om lichaam en geest weer van energie te voorzien. Niet het lichaam vraagt om meer slaap dan deze 5 uur, maar je onbalans veroorzaakt door blokkades. Elke blokkade zet onrust in het lichaam en geest neer en hierdoor wordt je moe. Slaap om energie te krijgen en mediteer om blokkades kwijt te raken.

Terug naar index

Ik heb een drukke baan. Waar haal ik de tijd vandaan om elke dag 1 sessie van 75 minuten te mediteren?
Uit je slaap want waarschijnlijk slaap je veel te veel. 1 uur meditatie vergoedt 2 uur slaap. Slaap je dus 8 uur en heb je geen tijd voor de meditatie, ga 6 uur slapen en ga 75 minuten mediteren. Dan hou je zelfs nog tijd over voor andere dingen.

Terug naar index

Is het verstandig om het in mijn dagplanning in te bouwen, dat ik dus elke dag een vast uur vrij maak voor meditatie?
Meditatie is geen doel op zich. Het leert je in te zien dat conditioneringen leiden tot lijden. Bouw dus geen nieuwe conditionering in door jezelf te verplichten op een gezette tijd te mediteren. Het neutraal observeren behoort een 2e natuur te worden wat je ten alle tijden kunt beoefenen. Natuurlijk blijft de zazen voor de diepgang van belang, maar ook dit moet geen moeten worden.

Terug naar index

Is mediteren eigenlijk wel fijn?
Ondanks de valkuilen, de pijnpunten en de weerstand van lichaam en geest kan meditatie zeer fijn zijn. Rust en balans is altijd fijn en hoe dieper je mediteert hoe meer rust en balans je zult gaan vinden.

Terug naar index

Ik mediteer heel vaak. Ik doe ook verschillende meditaties. Waarom zou ik mij toespitsen op 1 meditatietechniek?
Wil je de breedte of wil je de diepte? De antwoorden liggen uiteindelijk in de diepte, niet in de breedte. Er zijn vele meditatietechnieken die alleen gericht zijn op Sillã; het tot rust komen. De bronnen van de onrust worden hier niet onderzocht. Een zuivere meditatietechniek aanleren om de diepste bronnen van inzicht te krijgen is belangrijk.

Terug naar index

Kan ik niet beter elke dag 20 minuten mediteren in plaats van 2 maal in de week 75 minuten?
Als dat de keuze is zou ik het laatste adviseren. De Dharma ontdekken doe je niet in de eerste 20 minuten, hier kom je alleen tot rust. Pas in het laatste half uur kom je in de 3e transformatie, zorg er dus voor dat je geregeld een lange sessie wijdt aan meditatie.

Terug naar index

Ik mediteer alleen als ik in onbalans ben, ik mediteer dan net zolang tot ik mij weer rustig voel. Is niet goed dan?
Natuurlijk is dat goed, meditatie is altijd goed. Weet alleen dat het beter kan, dat je middels meditatie meer kunt bereiken dan dat je nu doet. Mediteer ook als je reeds in balans bent. Je hoeft dan dus niet de meditatie te gebruiken om tot die rust te komen en wat doet de meditatie dan met je denk je?

Terug naar index

Als ik mediteer dan schommel ik enigszins. Soms merk ik dat niet eens op en hoor ik het van anderen, waarom doe ik dit?
Is de schommeling ritmisch of a-ritmisch? In het lichaam zijn continu allerlei processen gaande, er is een bloedstroming, een energetische stroming, er is een ademhaling, etc… Deze stromingen zorgen voor beweging en hoe ontspanner een lichaam hoe makkelijker deze beweging is waar te nemen, in lichaam in balans zal altijd ritmisch gaan bewegen.
Blokkades in het lichaam kunnen tijdens een meditatie loskomen en dit gaat vaak gepaard met schokken omdat de energetische blokkade gerelateerd is aan een fysieke blokkade en deze laatste uit zich vaak in de spieren. Als de blokkades vrij komen vindt er een verschuiving plaats van spanning naar ontspanning en vervolgens moet deze afgevoerd worden, dit zorgt voor a-ritmische bewegingen.
Het lichaam, of een deel ervan, kan ook gaan trillen of shacken, dit alles wijst op een blokkade. Zie blokkade echter in de meest brede zin van het woord, een onjuiste zithouding kan ook al een blokkade zijn. Probeer niet de ideale mediteerder te zijn door met een rechte rug en in volledige lotus te mediteren als je lichaam dit niet aankan. Kijk eens op you-tube naar monniken en meditatie leraren, zij zitten vaak zeer asymmetrisch, ingezakt en bewegen veel. Toch zijn zij het waar je het van kan leren. Wees dus qua houding niet te streng voor jezelf.

Terug naar index

Hoe belangrijk is houding dan tijdens een meditatie?
Een goede houding zorgt niet 1 op 1 voor een goede meditatie. Een goede houding leert je aspecten welk belangrijk zijn voor een goede meditatie zoals inspanning, opmerkzaamheid en concentratie. Het is niet verwonderlijk dat deze 3 aspecten specifiek door Gautama de Boeddha zijn aangekaart in zijn 8 voudige pad. Een meditatiehouding kan je dus die aspecten aanleren zonder dat je ooit een goede meditatiehouding aanleert. Houding is dus een middel, geen doel op zich.

Terug naar index

Trance/zelfhypnose is een valkuil binnen de meditatie, maar het voelt bijvoorbeeld heel fijn aan?
Dat doet het ook. Maar trance is geen meditatie en als je gaat mediteren, ga dan ook mediteren. Als je jezelf aanleert zo gemakkelijk te gaan vluchten dan zal je hele lichaam dat overnemen, ook in het dagelijks leven. Trance zal een 2e natuur van je worden in plaats van de meditatie. Telkens als het je niet zint vlucht je weg in gedroom, daar wordt je op de lange duur echt niet gelukkig van.

Terug naar index

Kan meditatie ook leiden tot helderziendheid?
Als je in balans bent wordt je niet afgeleid door onbalans. Je 6 zintuigen nemen dus andere dingen waar omdat ze vrij zijn te observeren. Voornamelijk je intuïtie profiteert hiervan en neemt energieën waar, dit zou je kunnen vertalen als helderziendheid. Onthoud echter dat dit slechts een bijkomend effect is van de meditatie en het langdurig in balans zijn, het is nooit een doel op zich.

Terug naar index

Maar meditatie kan wel leiden naar healing, dat is dan toch waardevol genoeg om als doel te zien?
En als de healing niet wilt komen, of niet snel genoeg, of slechts gedeeltelijk, wat dan? Verval je dan niet automatisch in lijden omdat je meditatie niet de vruchten afwerpt welk jij verwacht? Ook healing is een bijeffect van je meditatie en kan nooit een doel op zich zijn.

Terug naar index

Is elke vorm van verlangen onjuist, mag je dan niets meer verlangen?
Het gaat niet zozeer om het verlangen maar meer om jouw gehechtheid naar de uitkomst. Als deze gehechtheid vastzit aan het verlangen dan is het onjuist. Verlang dus zonder gehechtheid op welke uitkomst dan ook.

Terug naar index

Is het streven naar verlichting ook niet een verlangen op zich?
Absoluut waar. Dit is dus een valkuil. Het is prima om te gaan mediteren, maar doe dit doelloos. Als je een streven hebt zul je opmerken dat het niet bereiken ervan aanzet tot lijden. Je bent niet neutraal in je observatie omdat je een bepaalde richting op wilt. Een mooi voorbeeld is het volgende verhaal:

Enige tijd na de dood van Gautama de Boeddha wilden de monniken, de arahats een Sangha bijeenkomst houden van 500 verlichten, om te onderzoeken wat de Boeddha had onderwezen gedurende zijn leven. Ze vroegen Ananda ook om te komen, maar Ananda was nog niet volmaakt verlicht. Dus zeiden de monniken: 'We wachten wel, we geven hem de tijd om te mediteren.'
Ananda maakte zich ongerust: 'Waarom wachten 499 volmaakt verlichte monniken op mij. Ik voel me zo belachelijk: Ik ben overal geweest met de Boeddha, ik weet alles wat de Boeddha gezegd heeft, maar ik ben nog steeds niet volmaakt verlicht.'
Hij mediteerde met veel inzet en kracht, maar het leidde nergens toe. Waarom? Omdat het verlangen om een arahat te worden heel sterk was. Maar ondanks alles gaf hij zijn gewaarzijn niet op: hij was zich van moment tot moment continu gewaar.
Uiteindelijk, in de laatste nacht, bedacht hij: 'Ik heb alles gedaan wat ik kon, ik heb gedaan wat ik moest doen, maar het brengt me nog steeds niets. Nu neem ik gewoon wat rust.' Maar hij gaf zijn opmerkzaamheid niet op en hij noteerde terwijl hij ging liggen: 'bewegen', 'bewegen'. En plotseling was hij verlicht. Waarom? Omdat het verlangen, de oorzaak voor het lijden, verdwenen was.

Terug naar index

Soms krijg ik in mijn meditatie hele fijne gedachtes. Ik zie dat als een beloning voor mijn meditatie, klopt dat?
Er is geen grotere beloning denkbaar dan gelijkmoedigheid, om vrij te zijn van gedachten en emoties. Om alleen maar te genieten van datgene er is. Fijne gedachtes is een afleidingsmanoeuvre van het ego. Het haalt je weg van je observatiegebied en je zult de gedachtes zo fijn vinden dat je dat vaker wilt gaan ervaren. De meditatie zal niet meer gericht zijn op het neutraal observeren maar om het ervaren van fijne gedachtes. Hierdoor creëer je begeerte en neen nieuwe bron van lijden.

Terug naar index

Maar soms ervaar ik wel dat de meditatie heel fijn is. Is dat dan ook onzuiver?
Nee, dat is zelfs heel goed.

Terug naar index

Als ik naar anderen kijk dan zitten zij heerlijk rustig terwijl ik moeite heb om mijn houding in stand te houden
Hoe weet je dat zij heerlijk stil zitten? Zij zitten stil, dat kan je zien, maar ook alleen op het moment dat jij kijkt. Wellicht doen zij ook wel heel veel moeite ervoor en gaan ze verzitten net als jij niet kijkt. Is het belangrijk hoe anderen het doen, er zal namelijk altijd baar boven baas zijn. Richt je op je eigen meditatie en kijk niet altijd naar voren. Kijk ook eens achterom wat je reeds bereikt hebt, dat is vaak meer dan je denkt.

Terug naar index

Mijn buurman is erg onrustig en dat stoort mij in mijn meditatie. Mag ik daar iets van zeggen?
Als je alleen kunt mediteren als alle omstandigheden perfect zijn, dan mediteer je niet. Namelijk, de kleinste verstoring kan je al uit balans brengen, wat heb je dan in je meditatie geleerd?
Je moet kunnen mediteren op het drukste kruispunt in de drukste stad op het drukste moment van de drukste dag. Het gaat er namelijk om dat je jezelf niet laat verleiden met begeerte of aversie mee te gaan. Deze zetten namelijk via de emotie en de gemoedstoestand aan tot handelen en denken waar je geen controle over hebt. Al deze signalen dienen je niet te raken omdat je vrij bent van conditionering. Laat je buurman dus onrustig zijn, blijf bij je observatiegebied en wees neutraal.

Terug naar index

Soms zit ben ik erg onrustig in mijn meditatie. Ik merk dat het mij helpt als ik de ademhaling tel, is dat goed?
In eerste instantie kan het je helpen inderdaad, maar de rust welk je ervaart zal zeer oppervlakkig zijn. Het zal je niet helpen een diepe rust te ervaren en ook niet om neutraal te blijven observeren omdat je afgeleid wordt door het tellen. Dit tellen doe je rationeel en zuiver het rationele proces heeft geen rol binnen de meditatie.

Terug naar index

Vanuit de yoga heb ik geleerd om de ademhaling aan te sturen, ook dan ervaar ik rust
Dat zal zeker zo zijn. Maar de signaalfunctie welk de ademhaling heeft omdat deze reageert vanuit Sillã nog net voor er een emotie ontstaat haal je zodoende weg. Daarnaast observeer je niet datgene er nu speelt aangezien je de ademhaling stuurt. Tot slot dient de vipassana ook in samsãra en je kunt niet de gehele dag je ademhaling aansturen. Observeer dus gewoon de ademhaling zoals deze is.

Terug naar index

Als je altijd in gelijkmoedigheid bent, dan heb je geen emoties meer. Ben je dan niet gevoelloos?
Gelijkmoedigheid wil niet zeggen dat je geen gevoel hebt. Het wil zeggen dat deze gevoelens niet vanuit ego (3e chakra: zonnevlecht) komen maar vanuit mededogen (4e chakra: hart). Een emotie roept een gemoedstoestand (gevoel) op en hieruit komt een handeling/gedachte. Dat is een automatisme in de context van oorzaak en gevolg en blijft bestaan zolang er identificatie (en vandaar uit interpretatie) is. Bij gelijkmoedigheid is er geen identificatie of interpretatie: het is zoals het is. Vandaar uit is er dus ook geen begeerte of aversie, dit resulteert dat je zuiver veel meer kunt voelen omdat je vrij bent.

Terug naar index

Wat is dan het verschil tussen een gevoel ontstaan vanuit een emotie en een gevoel vanuit gelijkmoedigheid?
De intentie. Als een gevoel ontstaat vanuit de emotie is deze altijd ego gericht. Het ego wordt er altijd beter van. Verdriet ontstaan vanuit de emotie is verdriet om jezelf. Er zal inbreuk gedaan zijn op je ik en/of mijn, en/of ons en/of overtuiging aangezien het ego daar uit bestaat. Als deze niet aangeraakt worden kan verdriet alleen ontstaan vanuit gelijkmoedigheid en dat noemen we dan mededogen. Beelden van een aardbeving ergens ver weg kunnen je verdrietig maken terwijl je ego niet geraakt wordt. Dat is mededogen.

Terug naar index

Dus je kunt vanuit gelijkmoedigheid elk gevoel ervaren die je ook vanuit de emotie, dus ego, kunt ervaren?
Nee. Er zullen gemoedstoestanden wegvallen. Verdriet en blijdschap kunnen voortkomen vanuit zowel de emotie als gelijkmoedigheid, maar jaloezie is altijd ego gericht en kan dus nooit vanuit de gelijkmoedigheid ontstaan. Deze gemoedstoestanden vallen dus weg.

Terug naar index

Maar ik kan nu intens genieten maar ook intens verdriet hebben. Valt dat weg?
Het zal genieten zijn zonder begeerte en verdriet zijn zonder aversie. Het kan nog steeds intens zijn maar tevens gelijkmoedig.

Terug naar index

Is het handig om een gewaarwording te benoemen zoals ‘ik heb pijn aan mijn knie’?
Binnen de Thaise traditie wordt inderdaad gebruik van gemaakt van het “neutraal benoemen”. Het heeft echter enkele valkuilen dat ik je adviseer het gebruik tot een minimum te beperken. Door het te benoemen leg je namelijk dingen vast en dit heeft zeer grote gevolgen. Je moet weten dat alle zenuwen (neuronen) uiteindelijk in de hersenen bijeen komen. Eenmaal daar aangekomen geven ze een boodschap af aan de hypothalamus en deze reageert door neurohormonen aan te maken en middels de bloedbaan aan het gehele lichaam af te geven. De mens heeft 100 miljard neuronen en de meeste bevinden zich in de hersenen. Neuronen kunnen, voor ze bij de hypothalamus uitkomen, informatie aan elkaar overbrengen door verbindingen aan te gaan (synapsen). Waarom 2 neuronen een verbinding aan gaan is niet altijd logisch en zodoende onlogische verbindingen onlogische boodschappen doorgegeven worden aan de hypothalamus die vervolgens een neurohormoon vrijgeeft welk helemaal niet nodig is. Iets rationeel vastleggen kan zo’n onlogische verbinding tussen neuronen tot stand brengen.
‘Ik heb pijn aan mijn knie’ is een onzuivere weergave. De knie is weliswaar onderdeel van het fysieke lichaam, maar behoort niet toe wie jij werkelijk bent. Ook het ik behoort niet toe wie jij werkelijk bent terwijl je in deze benoeming een zeer duidelijk identificatie aangaat met zowel het ik als de knie. En wat is pijn, doet de gehele knie pijn of maar een deel ervan? Dit dient neutraal geobsedeerd te worden, zowel de pijn als de knie als het ik. Dat gaat niet meer lukken als je al vast hebt gesteld dat de knie pijn doet en dit allemaal tot het ik behoort.

Terug naar index

Maar mag ik dan benoemen wat ik neutraal ervaar? Stel ik voel een kramp in mijn arm, mag ik dan zeggen ‘kramp in arm’?
Heb je dan werkelijk kramp ik je gehele arm of slechts in een deel van je arm? Dit klinkt pietluttig maar besef welke gevolgen algemeniseren in samsãra heeft. Dat is nu niet anders. Je arm heeft geen kramp maar slechts een deel ervan.

Terug naar index

Dan zeg ik alleen ‘kramp’, mag dat wel?
Als je denkt dat het je helpt mag je het doen, maar denk je werkelijk dat wanneer je het niet zou benoemen je niet door zou hebben dat je kramp hebt? De rationele gedachte is niets anders dan de etikettering van iets wat allang duidelijk is. Observeer gewoon de gewaarwording zoals deze is. Deze komt op en verdwijnt zoals alle gewaarwordingen, waarom zou je ze benoemen?

Terug naar index

Maar door het te benoemen worden dingen toch helder en duidelijk?
Door het te benoemen leg je dingen vast en niets ligt vast. Alles komt op en vergaat. Het heeft geen zin om een wolk te benoemen. Het ene moment lijkt hij op een boom, het volgende moment op een gezicht en even later op een konijn. Zo is het met alles. Observeer gewoon wat het is, voor nu, op dit moment. Weet dat straks alles anders is en dat elke vastlegging welk je nu doet straks niets meer waard is. Begin er dan ook niet aan.

Terug naar index

Maar het is toch normaal om te rouwen als je geliefde overlijdt?
Volgens welke norm is dat normaal? Het wordt van je verwacht, dat klopt. In veel culturen staat er zelfs een tijd voor hoe lang je dient te rouwen inclusief voedings-, kleding- en gedragsregels, is dat normaal? Is de duur en de mate van jouw rouw een graadmeter hoeveel je van je geliefde gehouden hebt? Behoudt het positieve en vermijdt het negatieve. Vermijdt dus de boosheid en het verdriet en behoudt de liefde welk je naar de ander voelt. Pas dan geef je de ware waarde aan je geliefde, niet vanuit ego maar vanuit mededogen.

Terug naar index