- Het lijden -

Prins Siddartha ontdekte dat gehechtheid de bron was van het lijden. Gehechtheid aan ons fysieke lichaam en onze geest. 

Gehechtheid aan het "Ik"
Mensen hechten zich aan hun identiteit en noemen dit "Ik". Mensen willen dat dit "Ik" mooi, sterk, slim en daadkrachtig is en verbinden zo een Ego aan dit "Ik". We bouwen een verwachtingspatroon om ons "Ik" heen en hopen dat de omgeving zo naar ons kijkt omdat wij onszelf zo het liefste zien.  Dit is pure gehechtheid naar onze eigen identiteit.

Gehechtheid aan "Mijn" 
Dit "Ik" breiden we uit met een "Mijn". We ontwikkelen een sterke gehechtheid naar bezittingen en relaties omdat deze ons "Ik" bevestigen. We voelen dat ons "Ik" verbonden is met ons "Mijn".  Echter, deze verbinding is niet blijvend. Het "Ik" zal vroeg of laat gescheiden worden van het "Mijn" en dit bezorgd weer lijden.  

Gehechtheid aan genot 
Dit is het strelen van het Ego en het voeden van het "Ik" en het "Mijn".  Hieruit komt snel verlangen uit voort, het verlangen om meer genot. Omdat dit verlangen niet te stillen is ontwikkelen we hiermee lijden. 

Gehechtheid aan opvattingen en overtuigingen
We geven liever onze eigen mening dan dat we luisteren naar die van een ander. Is iemand het met onze mening niet eens, dan worden we emotioneel. We voelen onze eigen cultuur voornamer dan die van anderen en onze gewoonten beter.

Gehechtheid aan de groep
We voelen ons ook verwant met een groep. Een religie, gedachtegoed, stroming, levensovertuiging, vrienden, familie, werk, etc.. Jouw mening sluit aan bij de mening van die groep. Je gedraagt, kleed, praat en handelt zoals de groep voorschrijft. Toch zal dit handelen snel een formaliteit worden, doen we het meer om de vorm dan de inhoud. het veranderingsproces die de stroming naleeft zal dus niet plaatsvinden en ook dit veroorzaakt lijden. 

De menselijke geest bestaat uit vier onderdelen;
- bewustzijn
- perceptie
- gewaarwording
- reactie.

Het lijden wordt veroorzaakt door onze gehechtheid aan ons "Ik", aan het "Mijn", genot, opvattingen en overtuigingen en/of aan een groep waar wij ons thuis voelen.
Deze gehechtheid wordt veroorzaakt door onze reacties op gewaarwordingen die gebaseerd zijn op onze perceptie van datgene binnen ons bewustzijn komt. 
We verdelen de wereld in datgene wat waarneemt (jij) en datgene wat waargenomen wordt (de omgeving). Door het aanbrengen van scheiding tussen object en subject, Ik en de ander, ontstaat er identiteit. De gedachte dat het Ik een uniek iets is en wezenlijk anders dan de omgeving. 
Omdat het Ik staat in de omgeving krijgt het heel veel signalen vanuit die omgeving (perceptie). Het Ik reageert op die signalen door het aangenaam of onaangenaam te vinden (gewaarwording). En tot slot reageer je op die signalen door een gehechtheid te kweken naar het aangename signaal of een afkeer te kweken naar het onaangename signaal.  

Binnen dit gehele traject van binnenkomend signaal tot aan de reactie die we geven gaan er een aantal dingen fout.

Ik 
Lijden begint met onwetendheid. Onwetendheid om onze werkelijke aard en onze gedachte dat we een "Ik" hebben, dat we een uniek individu zijn.

Sankhãra
De gewoonte van onze geest om te reageren op een aangenaam of onaangenaam signaal welke via de perceptie in ons bewustzijn binnenkomt. Zoals Gautama de Boeddha zei:

Wil je lijden een halt toeroepen moet Gautama de Boeddha denken aan Karma, de wet van oorzaak en gevolg; 
Als je "dit" doet gebeurt er "dat". 
"Dat" ontstaat door "dit". 
"Dit" is dus bepalend voor "dat". 
Je hebt dus invloed op Karma, namelijk op de handeling nu, het "dit":

.