Homepage Ons op facebook Ons op you-tube Onze webshop De Dharma-Lotus Blog Ons op Linkedin

Sri Yantra
 
 

dharma-lotus > tantra-lotus > Sri Yantra

De Sri Yantra (Samaya Mat, Kaul Mat, Srishti Kram Yantra, Samhar Kram Yantra) is een mystiek figuur welk, samen met de Srivatsa, symbool staat voor de Tibetaanse Tantra. Daarnaast is het een object welk gebruikt wordt binnen de Sri Yantra meditatie. Het symbool is opgebouwt in verschillende lagen:

de Sri yantra
de vorm van de Sri Yantra
ritueel gebruik en symboliek
de onderverdeling van de Sri Yantra
•• Bindu
•• Trikon
•• Ashtar
•• Antar Dashar
•• Bahir Sashar
•• Chatur Dashar
•• Ashta Dal
•• Shodash Dal
•• Bhupur
 

De Sri Yantra

Het symbool was al bekend ten tijde van Naropa (Sanskriet: Nadaprada, 1016-1100), de aardsvader van het Tantrisme. Hij formeerde 6 yoga’s (Tumo, Karmamudra, Jangwa, Osel, Gyulu en Phowa) waarvan de eerste 3 een duidelijke omschrijving en instructie hebben. De laatste 3 hebben dat niet en benaderen het mystieke, abstracte karakter van de Tantra. Bij het beoefenen van Osel (yoga van de geest van helder licht) en Gyulu (De yoga van het illusionair lichaam) wordt gebruik gemaakt van de Sri Yantra als meditatieobject. Ook binnen de opleiding tot Kum-nye tantriki is dit symbool een belangrijk onderwerp.

In verschillende cultus wordt de Sri Yantra gebruikt en verklaart. De Samaya Mat cultus legt de Yantra figuren zo, dat de vijf driehoeken met de spits naar boven en vier driehoen met de spits naar onder punten. De Sri Yantra wordt binnen deze cultus 'Srishti Kram Yantra' (volgorde van de evolutie) genoemd.
In de Samaya Mat cultus wordt de middelpuntdriehoek met de naar bovengerichte spits afgebeeld.
De Parvati cultus legt de Yantra figuren zo, dat de vijf driehoeken met de spits naar onder en vier driehoen met de spits naar boven wijzen. De Sri Yantra wordt binnen deze cultus 'Samhar Kram Yantra' (volgorde van de ontbinding) genoemd.
In de Parvati cultus wordt de middelpuntdriehoek met de naar onderen spits afgebeeld.


Terug naar de index
 


de vorm van de Sri Yantra

Het symbool wordt met negen zich overlappende driehoeken samengesteld.
Vier van zijn driehoeken punten paar boven en vijf driehoeken naar onder.
De vier naar boven gerichte driehoeken zijn Shiva driehoeken en vertegenwoordigen

de mannelijke energie in de vorm van Chitta (zijn)
Buddhi (intellect)
Ahamkar (bewustzijn)
Manas (de ratio)

En de vijf naar onder gerichte driehoeken zijn Parvati driehoeken en vertegenwoordigen:

de vijf Tanmantras (klank, beweging, spraak, smaak, gehoor)
de vijf Mahabhutas (akasha, lucht, vuur, water,aarde)
de vijf zintuigorganen (oren, ogen, neus,mond, lopen)
de vijf organen van de handeling (handen, voeten, mond, genitaliën, en anus).
de vijf elementen slijmvlies, zenuwen, spieren, vet en beenderen.

Door de combinatie van deze negen driehoeken maakt de Sri Yantra tot de meest dynamische van alle Yantra’s. Wanneer we een gelijkaardig figuur uit acht kruisende driehoeken opbouwen, van vier naar boven en vier naar onder teken, krijgen we een buitengewone statische vorm. De Sri Yantra is een asymmetrische figuur hoewel het symmetrisch lijkt.
Als nu de vier Shiva en vijf Parvati driehoeken kruisen en gedeeltelijk laat overlappen, krijgt je drieënveertig erkenbare driehoeken. Hier doordringen en kruisen de mannelijke en vrouwelijke krachten de kosmos en brengen de verschillende objecten in de wereld der verschijningsvormen naar voren.
Zoals het Bindu in het hart van de Yantra de goddelijke moeder symboliseert, zo geeft het Bindu in de kruin chakra het individuele Bewustzijn symbool.

Terug naar de index
 


ritueel gebruik en symboliek

Voor rituele doeleinde wordt een Sri Yantra uit koper, zilver-, of goudplaten gegraveerd. Of het wordt uit steen of waardevolle edelstenen (kwarts, kristal) samengesteld. Deze vorm van Sri Yantra wordt dan in een piramide gevormd.

In de Hindu Tantra symboliseert de Sri Yantra de Godin Tripurasundari.
In de Bhairavayama-Tantra wordt uitdrukkelijk erop gewezen, dat de Sri Yantra de godin Tripura Sundari het kosmische plan weerspiegeld.
In Kamakalavilas heet het, dat de Sri Yantra naar de gelijke principes is opgebouwd als het menselijke lichaam.
De Sri Yantra stelt het kosmische plan voor. Het weerspiegelt het menselijke organisme en het symboliseert de godin Tripurasundari (De godin vertegenwoordigd energie, welke het volledige universum doordringt).

In meditaties symboliseren de driehoeken Shiva en Parvati.
Het Bindu, de achtbladerige lotus, het zestienbladerige lotus en het Bhupur symboliseren eveneens Shiva.

De Sri Yantra stelt ook een verbinding uit Shiva en Parvati elementen voor, die de gezamenlijke kosmos belichamen. In overeenstemming met de overlevering stellen de twee kransen uit lotusbladen (Ashta dal en Shodeash dal) de wereldmandala, voor.

De Sri Yantra is een krachtig meditatieobject welk een terechte brug vormt tussen het Tantrisme en het Zen Boeddhisme. Beiden zijn mystiek maar elk vanuit een verschillende benadering. Daar waar het Tantrisme de symboliek en de metaforen kent als vorm, ken het Zen Boeddhisme deze niet en gaat enkel uit van abstractie. Dit samenspel is de ultieme beschrijving van de holistische mens met zijn conditioneringen en identificaties als vorm en de Boeddha-natuur als de abstractie. De Sri Yantra nodigt je uit om vanuit de vorm naar de abstractie te komen.
Binnne de meditatie op de Sri Yantra zal de tantrik ook hier door de drie verschillende stadia van wijsheid en inzicht komen; Sutamayã pañña, Cinta-mayã pañña en Bhãvanã-mayã pañña.
Zoals reeds opgemerkt werd de Sri Yantra al ten tijden van Naropa gebruikt in zijn 6 yoga’s. Zowel Osel, Phowa maar voornamelijk Gyulu staan voor de geheime leer, welk niet of gedeeltelijk op schrift staat. Deze leer wordt door een ervaren tantriki-ji doorgegeven. De hier omschreven beschrijving van de Sri Yantra is dan ook een eerste aanzet en niet het gehele verhaal.
Meditatie op de Sri Yantra zal enkel gedurende de dag gebeuren, omdat het daglicht nodig is om de gecompliceerde Yantra te ontdekken.

Terug naar de index
 


de onderverdeling van de Sri Yantra

De Sri Yantra heeft negen geometrieën die zich als volgt samenstellen:

Bindu: het punt in het midden
Trikon: dit is de driehoek in het centrum, welke het Bindu insluit
Ashtar: een groep van acht driehoeken rond de Trikon
Antar Dashar: de groep van de tien binnenste driehoeken
Bahir Dashar: de groep van tien buitenste driehoeken
Chatur Dashar: de groep van veertien driehoeken
Ashta Dal: een krans van acht lotusbaden
Shodash Dal: een krans van zestien lotusbaden
Bhupur: het vierkant met de vier toren.

Terug naar de index


Bindu

De Bindu is de middelste punt, het centrum van de Yanta, wordt ook wel Sarva Anandmayi chakra genoemd, wat zoveel wil zeggen als "chakra van volkomen gelukzaligheid". De Bindu is de oorsprong van het volledige universum en wordt niet geraakt door ruimte en tijd. In het Bindu verblijft Kameshwar (mannelijk aspect van verlangen) en Kameshwari (vrouwelijk aspect van verlangen) en deze
twee zijn voor altijd verenigd. In beiden staan de drie aspecten van bewustzijn, handelen en Liefde erkent als weten, doen en voelen. In het menselijke organisme bevinden Kameshwar en de Kameshwari in het kruin chakra.

In de meditatie op de Sri Yantra worden Shiva en Parvati door concentratie op het Bindu vereerd. Dit is het Tantristische grondbeginsel.
Ook de Ishta Devata (de persoonlijke godheid), en de Goeroe (de leraar) worden middels meditatie aan Bindu verbonden. Het Bindu is het laatste figuur van de Sri Yantra, maar omdat hij zich in het centrum bevindt beginnen we ermee. Zonder de betekenis van dit punt te kennen kan men geen punt construeren. Het punt is daarom de hoofdzaak van de Sri Yantra.  

Terug naar de index


Trikon

Trikon is de gele driehoek met Bindu in het midden.
Het symbool wordt ook Sarva Siddhi Prad chakra genoemd en dan gereciteerd als mantra gebruikt.
Binnen de Parvati cultus wordt dit symbool met de spits naar onder gericht afgebeeld. In de Tantra heet het dat het Bindu zelf deze driehoek wordt wanneer hij zich wil manifesteren. De Trikon stelt dus de uitstraling van het Bindu voor. Hij is de wortel van de boom der schepping en blijft in zijn fijnestoffelijke vorm daarin behouden. Wanneer de tijd van rust ten einde is en de tijd van beweging komt, produceert de Bindu het Trikon. Het verborgene treed naar boven.

De drie zijden van de Trikon symboliseert drie godinnen;

Kameshvari (Prakriti)
Vajresvari (Mahat)
Kaulini (Bhagamalini, ahankara).

Kaulini staat op haar beurt in verbinding met de drie Gunas:

Sattva / Jagriti = waaktoestand
Raja / Swapna = droomtoestand
Tama / Sushupti = diepe slaap.

De drie lijnen van de Trikon zijn Pithas (energieplaten) en hebben hun overeenkomst in het menselijke organisme.

Kamaksha Pitha- zonnevlecht chakra
Purnagiri Pitha - hart chakra
Jalandhar Pitha - keel chakra

De Trikon staat ook als symbool voor het Yoni welk op haar beurt weer in verbinding staat met zowel de drie Gunas als met de Ida nadi. De oorspronkelijke Prakriti rust als Bindu gedurende die rustpauze, en wordt als Trikon in de bewegingsfase geactiveerd. Zij is diegene die in de Tantra als Goddelijke Moeder (Tripura Sundara, Sri) bekent is. In Kamakalavilas heet het dat er tussen Bindu (Shiva) en de Trikon (Parvati) geen onderscheid bestaat.  

Terug naar de index


Ashtar

Ashtar, de binnenste groep van acht driehoeken is ook gekend als Sarva Rog Har chakra een chakra genoemd en dan gereciteerd als mantra gebruikt.
Ashtar staat synoniem voor alle ziekten.
De verering van Ashtar, Trikon en Bindu samen beschermt, zij geeft kracht, gelukkigheid en gezondheid en helpt ons spirituele, mentale en psychische problemen te overwinnen. De acht driehoeken symboliseren de acht Yonis, die de niveaus van het bestaan uitbeelden. Kameshwar wordt met vier armen uiteen gespreid, die vier verschillende objecten vasthouden. Kameshwari word eveneens met vier armen afgebeeld. En zo ontstaan de de acht driehoeken.

Deze acht driehoeken symboliseren acht Godinnen.
 

Naam van de Godin Menselijk aspect Verklaring
Vashini Sita koude
Kamashwari Parvati van de verlangens Hitte
Modini sukha plezier
Vimala duhkha pijn
Aruna iccha verlangens
Jayaini sattva Cilindrisch
Sarveshwari Rajas uitzetten
Kaulini Tamas samentrekken

Ashtar is de eigenlijke kern van de Sri Yantra.
Deze acht driehoeken van Ashtar en de negende, de Trikon, worden Navdwar chakra benoemd, als grondsteen van de wereld der verschijningsvormen.  

Terug naar de index


Antar Dashar

Antar Dashar, die uit tien driehoeken bestaat, omgeeft de acht binnenste driehoeken, wordt ook als Sarva Rakshakar chakra genoemd, en heeft hoofdzakelijk een beschermende functie. Bescherming wordt niet bereikt zonder innerlijke discipline.
In deze chakra verblijft de kracht om innerlijke bescherming, dat is de controlecentrale van alle organen van handeling en de vijf zintuiglijke organen vertegenwoordigd.
Door controle van de 10 Indriyas (5 zintuigen en de 5 organen van handeling) kan men zich van alle buiten prikkelingen beschermen.
In de tien driehoeken zijn tien de Yonis (Parvatis), hun verblijfplaats:

 

Naam van de Godin Menselijk aspect (Sanskriet) in Nederlands
Sarva Gya Recaka uitademing en reiniging
Sarva Shakt Prada Pacaka spijsvertering
Sarva Aishwar Prada Sosaka uitdrogen en absorberen
Sarva Gyanmayi Dahaka verbranden
Sarva Vyadhi Nashini Plavaka eten verteren opnemen
Sarva Sara svarupini Ksaraka zuurgehalte
Sarva Pap Hara Udgaraka uitdrijving
Sarva Anandmayi Ksobhaka voortbrengen pessimisme
Sarva Rrakshasvarupini Jrmbhaka assimileren
Sarva Aaipsat Phal Prada Mohaka attractief manen


Wanneer men deze tien vuren kan regelen, kan men door sturing van de 10 Indriyas (5 zintuigen en de 5 organen van handeling) volledige beheersing verkrijgen.

Terug naar de index


Bahir Sashar

Bahir Sashar is de de groep van 10 buitenste driehoeken die de Antar Dashar omgeeft. Het is ook bekend als Sarva Artha Sadhak chakra bekent, een chakra, die ontwikkeling op verscheidene vlakken mogelijk maakt. De meditatie op de Bahir Sashar helpt de mediterende de prana te regelen, onder beheersing te brengen en het mogelijk te maken een controle van het denken te verkrijgen. In de tien driehoeken (Godinnen) hebben tien Yonis of Parvatis hun verblijfplaats als energiestroom.
prana is de hoofd-energie-stroom en geldt als de Levensenergie en staat ook bekend als Qi, Chi, Ki.


 

Naam van de Godin De 10 energieën
Sarva Siddhi Prada prana
Sarva Sampatprada Apana
Sarva Priyankari Samana
Sarva Mangal Karini Udana
Sarva Kamaprada Yyana
Sarva Dukha Swavimochini Naga
Sarva Mrityuprasamini Krkala
Sarva Yighna Nivarni Kurma
Sarvangasundari Devadatta
Sarva Saubhagyadayini Dhananjaya

 

Het denken functioneert boven de 10 Indriyas (5 zintuigen en de 5 organen van handeling). Maar de zintuigen behouden van de buitenwereld hun betekenis, en de organen van handeling verlenen de mogelijkheid, de wensobject te verlangen en de zinnen te bevredigen. Zonder prana kan echter noch de ene noch de andere groep in actie treden.  

Terug naar de index


Chatur Dashar

Chatur Dashar, de groep van veertien buitenste driehoeken of Yonis wordt ook als Sarva Saubhagya Dayak chakra genoemd.

Die veertien Parvatis heten:
 
Parvatis Gecontroleerde Meridiaan
Sarva sankshobini Alambusha
Sarva vid drawani Kuhu
Sarva akarshini Vishvodari
Sarva ahladini Varuni
Sarva sammihini Hastjihva
Sarva istambhini yashodari
Sarva jambhini payasvani
Sarva shankari gandhari
Sarva ranjini pusha
sarvonmadini shankhini
Sarva arth sadhini saraswati
Sarva sampatti purni ida
Sarva mantramayi pingala
Sarva dwandkshyakari sushumna



Deze veertien Parvatis hebben hun plaats in:

Manas (de Geest)
Buddhi (intellect)
Chitta (Zijn)
Ahamkara (zelfbewustzijn of ego)

En de 10 Indriyas (5 zintuigen en de 5 organen van handeling).
Deze godinnen beelden de overige vorm van de Yantra - het lichaam (microkosmos) - uit en brengen verschillende vlaken van geluk. Dit is tevens de vertaling van Sarva Saubhagya Dayak chakra: een chakra die op vele manieren geluk brengt.  

Terug naar de index


Ashta Dal

Ashta Dal, de krans van de acht lotusbladen, is ook als Sarva Sankshoban chakra bekend. Elk van deze bloembladen is de verblijfplaats van een der acht godinnen:

 

Naam van de Godin Hun taak Symboliseert
anang kusma vachan - spraak  rupa - vorm
anang mekhla adan - overdracht rasa - smaak
anang madha gaman - heengaan gandh - geur
anang madanatura visarg - bovenzindelijk sparsh - tast
anang rekha anand - gelukzaligheid shabda - klank
anang vegini han - afwezigheid nada - oerklank
anang madanankusha upadan - geven prakriti - ZIJN
anang malini upeksha - minachting purusha - zelf
 

Terug naar de index


Shodash Dal

Shodash Dal, de krans uit zestien lotusbladen, is ook als Sarva Ashapurak chakra bekend. De Shodash Dal staat voor ontwikkeling van alle hoop, voor de vervulling van de verschillende verwachtingen, het staat voor de wensvervulling.
Elk van de zestien lotusbladeren is de verblijfplaats van een de Parvatis:

 

 

Parvati Staat voor In Nederlands
Kamakarshini Prthivi Aarde
Buddiyakarshini Jala Water
Ahamkarakarshini Tejas Vuur
Shabdakarshini Vayu Lucht
Sparshakarshini Akasa Ether
Rupakarshini Srotra Oren
Rasakarshini Tvak Spraak
Gandhakarshini Caksu Ogen
Chittakarshini Jihva Tong
Dhairyakarshini Ghrana Neusgaten
Ismrityakarshini Vak Spraak
Namakarshini Pada Voeten
Bijakarahini Pani Handen
Atmakarshini Payu Uitscheidingorganen
Amritakarshini Upastha Geslachtsorganen
Sharirakarshini Manovikara Veranderingen van het denken


De Parvatis werken door de 10 Indriyas (5 zintuigen en de 5 organen van handeling).
De beiden kransen van lotusbladen staan in verbinding met de maanenergie.
Door de verbinding met deze energie behoudt de Yantra zijn dynamiek.  

Terug naar de index


Bhupur

Bhupur is het groene vierkant met de vier toren en deze wordt ook Traiyelok Mohan chakra genoemd. Bhupar symboliseert de drie Lokas (werelden):

Bhuloka, de psychische wereld
Bhuvarloka, de astrale wereld
Svargaloka, de hemel wereld

De Bhupur is gewoonlijk de basis van de Yantra.
Se plaats van de Parvatis symboliseren de grote materie ofwel Samsara, de wereld van incarnatie en reïncarnatie.

Alle wachters van de acht richtingen (Dikpala) bevinden zich in deze Bhupur, de volgenden acht Shiddhis zijn hier aanwezig:

 

Shiddhi Hun taak De 8 moeders
anima waardigheid brahmi
laghima lichtheid maheshwari
mahima macht, sterkte kaumari
ishatava macht over andere vaishnavi
vashitva aantrekkingskracht op andere varahi
prakamya de gewenste vorm aannemen mehendri
bhukti machtwellust chamunda
iccha de wil mahalakshmi


In Bhupur komen drie energiestromen bijeen;

Ganga (maanenergie)
Yamuna(zonneenergie)
Saraswati (neutraal)

En zo word het Tritharaj (Koning van alle bedevaartplaatsen) genoemd.
Bhupur is het punt daar waar de grove en fijnestoffelijke energieën elkaar treffen.
In de De Samaya Mat cultus vallen de drie cirkels rond de zestienbladerige lotus bijeen. Daarnaast vallen de drie Goddelijke moeders bijeen die de drie uitdrukkingsvormen symboliseren:

Pashyanti
Madhyama
Vaikhri

De verbinding van deze drie wordt Para Vani genoemd.

Terug naar de index