Sri yantra (1/2)
 
 

dharma-lotus > tantra-lotus > Sri yantra (deel 1/2)

De Sri Yantra (Samaya Mat, Kaul Mat, Srishti Kram Yantra, Samhar Kram Yantra) is een mystiek figuur welk, samen met de Srivatsa, symbool staat voor de Tibetaanse Tantra. Daarnaast is het een object welk gebruikt wordt binnen de Sri Yantra meditatie. Het symbool is opgebouwt in verschillende lagen:

de Sri yantra
de vorm van de Sri Yantra
ritueel gebruik en symboliek
de onderverdeling van de Sri Yantra
•• Bindu
•• Trikon
•• Ashtar
•• Antar Dashar
•• Bahir Sashar
•• Chatur Dashar
•• Ashta Dal
•• Shodash Dal
•• Bhupur
 

De Sri Yantra

 

Het symbool was al bekend ten tijde van Naropa (Sanskriet: Nadaprada, 1016-1100), de aardsvader van het Tantrisme. Hij formeerde 6 yoga’s (Tumo, Karmamudra, Jangwa, Osel, Gyulu en Phowa) waarvan de eerste 3 een duidelijke omschrijving en instructie hebben. De laatste 3 hebben dat niet en benaderen het mystieke, abstracte karakter van de Tantra. Bij het beoefenen van Osel (yoga van de geest van helder licht) en Gyulu (De yoga van het illusionair lichaam) wordt gebruik gemaakt van de Sri Yantra als meditatieobject. Ook binnen de opleiding tot Kum-nye tantriki is dit symbool een belangrijk onderwerp.

In verschillende cultus wordt de Sri Yantra gebruikt en verklaart. De Samaya Mat cultus legt de Yantra figuren zo, dat de vijf driehoeken met de spits naar boven en vier driehoen met de spits naar onder punten. De Sri Yantra wordt binnen deze cultus 'Srishti Kram Yantra' (volgorde van de evolutie) genoemd.
In de Samaya Mat cultus wordt de middelpuntdriehoek met de naar bovengerichte spits afgebeeld.
De Parvati cultus legt de Yantra figuren zo, dat de vijf driehoeken met de spits naar onder en vier driehoen met de spits naar boven wijzen. De Sri Yantra wordt binnen deze cultus 'Samhar Kram Yantra' (volgorde van de ontbinding) genoemd.
In de Parvati cultus wordt de middelpuntdriehoek met de naar onderen spits afgebeeld.


Terug naar de index
 


de vorm van de Sri Yantra

Het symbool wordt met negen zich overlappende driehoeken samengesteld.
Vier van zijn driehoeken punten paar boven en vijf driehoeken naar onder.
De vier naar boven gerichte driehoeken zijn Shiva driehoeken en vertegenwoordigen

de mannelijke energie in de vorm van Chitta (zijn)
Buddhi (intellect)
Ahamkar (bewustzijn)
Manas (de ratio)

En de vijf naar onder gerichte driehoeken zijn Parvati driehoeken en vertegenwoordigen:

de vijf Tanmantras (klank, beweging, spraak, smaak, gehoor)
de vijf Mahabhutas (akasha, lucht, vuur, water,aarde)
de vijf zintuigorganen (oren, ogen, neus,mond, lopen)
de vijf organen van de handeling (handen, voeten, mond, genitaliën, en anus).
de vijf elementen slijmvlies, zenuwen, spieren, vet en beenderen.

Door de combinatie van deze negen driehoeken maakt de Sri Yantra tot de meest dynamische van alle Yantra’s. Wanneer we een gelijkaardig figuur uit acht kruisende driehoeken opbouwen, van vier naar boven en vier naar onder teken, krijgen we een buitengewone statische vorm. De Sri Yantra is een asymmetrische figuur hoewel het symmetrisch lijkt.
Als nu de vier Shiva en vijf Parvati driehoeken kruisen en gedeeltelijk laat overlappen, krijgt je drieënveertig erkenbare driehoeken. Hier doordringen en kruisen de mannelijke en vrouwelijke krachten de kosmos en brengen de verschillende objecten in de wereld der verschijningsvormen naar voren.
Zoals het Bindu in het hart van de Yantra de goddelijke moeder symboliseert, zo geeft het Bindu in de kruin chakra het individuele Bewustzijn symbool.

Terug naar de index
 


ritueel gebruik en symboliek

Voor rituele doeleinde wordt een Sri Yantra uit koper, zilver-, of goudplaten gegraveerd. Of het wordt uit steen of waardevolle edelstenen (kwarts, kristal) samengesteld. Deze vorm van Sri Yantra wordt dan in een piramide gevormd.

In de Hindu Tantra symboliseert de Sri Yantra de Godin Tripurasundari.
In de Bhairavayama-Tantra wordt uitdrukkelijk erop gewezen, dat de Sri Yantra de godin Tripura Sundari het kosmische plan weerspiegeld.
In Kamakalavilas heet het, dat de Sri Yantra naar de gelijke principes is opgebouwd als het menselijke lichaam.
De Sri Yantra stelt het kosmische plan voor. Het weerspiegelt het menselijke organisme en het symboliseert de godin Tripurasundari (De godin vertegenwoordigd energie, welke het volledige universum doordringt).

In meditaties symboliseren de driehoeken Shiva en Parvati.
Het Bindu, de achtbladerige lotus, het zestienbladerige lotus en het Bhupur symboliseren eveneens Shiva.

De Sri Yantra stelt ook een verbinding uit Shiva en Parvati elementen voor, die de gezamenlijke kosmos belichamen. In overeenstemming met de overlevering stellen de twee kransen uit lotusbladen (Ashta dal en Shodeash dal) de wereldmandala, voor.

De Sri Yantra is een krachtig meditatieobject welk een terechte brug vormt tussen het Tantrisme en het Zen Boeddhisme. Beiden zijn mystiek maar elk vanuit een verschillende benadering. Daar waar het Tantrisme de symboliek en de metaforen kent als vorm, ken het Zen Boeddhisme deze niet en gaat enkel uit van abstractie. Dit samenspel is de ultieme beschrijving van de holistische mens met zijn conditioneringen en identificaties als vorm en de Boeddha-natuur als de abstractie. De Sri Yantra nodigt je uit om vanuit de vorm naar de abstractie te komen.
Binnne de meditatie op de Sri Yantra zal de tantrik ook hier door de drie verschillende stadia van wijsheid en inzicht komen; Sutamayã pañña, Cinta-mayã pañña en Bhãvanã-mayã pañña.
Zoals reeds opgemerkt werd de Sri Yantra al ten tijden van Naropa gebruikt in zijn 6 yoga’s. Zowel Osel, Phowa maar voornamelijk Gyulu staan voor de geheime leer, welk niet of gedeeltelijk op schrift staat. Deze leer wordt door een ervaren tantriki-ji doorgegeven. De hier omschreven beschrijving van de Sri Yantra is dan ook een eerste aanzet en niet het gehele verhaal.
Meditatie op de Sri Yantra zal enkel gedurende de dag gebeuren, omdat het daglicht nodig is om de gecompliceerde Yantra te ontdekken.

Terug naar de index
 


de onderverdeling van de Sri Yantra

De Sri Yantra heeft negen geometrieën die zich als volgt samenstellen:

Bindu: het punt in het midden
Trikon: dit is de driehoek in het centrum, welke het Bindu insluit
Ashtar: een groep van acht driehoeken rond de Trikon
Antar Dashar: de groep van de tien binnenste driehoeken
Bahir Dashar: de groep van tien buitenste driehoeken
Chatur Dashar: de groep van veertien driehoeken
Ashta Dal: een krans van acht lotusbaden
Shodash Dal: een krans van zestien lotusbaden
Bhupur: het vierkant met de vier toren.

Terug naar de index
 

Bindu

De Bindu is de middelste punt, het centrum van de Yanta, wordt ook wel Sarva Anandmayi chakra genoemd, wat zoveel wil zeggen als "chakra van volkomen gelukzaligheid". De Bindu is de oorsprong van het volledige universum en wordt niet geraakt door ruimte en tijd. In het Bindu verblijft Kameshwar (mannelijk aspect van verlangen) en Kameshwari (vrouwelijk aspect van verlangen) en deze
twee zijn voor altijd verenigd. In beiden staan de drie aspecten van bewustzijn, handelen en Liefde erkent als weten, doen en voelen. In het menselijke organisme bevinden Kameshwar en de Kameshwari in het kruin chakra.

In de meditatie op de Sri Yantra worden Shiva en Parvati door concentratie op het Bindu vereerd. Dit is het Tantristische grondbeginsel.
Ook de Ishta Devata (de persoonlijke godheid), en de Goeroe (de leraar) worden middels meditatie aan Bindu verbonden. Het Bindu is het laatste figuur van de Sri Yantra, maar omdat hij zich in het centrum bevindt beginnen we ermee. Zonder de betekenis van dit punt te kennen kan men geen punt construeren. Het punt is daarom de hoofdzaak van de Sri Yantra.  

Terug naar de index
 

Trikon

Trikon is de gele driehoek met Bindu in het midden.
Het symbool wordt ook Sarva Siddhi Prad chakra genoemd en dan gereciteerd als mantra gebruikt.
Binnen de Parvati cultus wordt dit symbool met de spits naar onder gericht afgebeeld. In de Tantra heet het dat het Bindu zelf deze driehoek wordt wanneer hij zich wil manifesteren. De Trikon stelt dus de uitstraling van het Bindu voor. Hij is de wortel van de boom der schepping en blijft in zijn fijnestoffelijke vorm daarin behouden. Wanneer de tijd van rust ten einde is en de tijd van beweging komt, produceert de Bindu het Trikon. Het verborgene treed naar boven.

De drie zijden van de Trikon symboliseert drie godinnen;

Kameshvari (Prakriti)
Vajresvari (Mahat)
Kaulini (Bhagamalini, ahankara).

Kaulini staat op haar beurt in verbinding met de drie Gunas:

Sattva / Jagriti = waaktoestand
Raja / Swapna = droomtoestand
Tama / Sushupti = diepe slaap.

De drie lijnen van de Trikon zijn Pithas (energieplaten) en hebben hun overeenkomst in het menselijke organisme.

Kamaksha Pitha- zonnevlecht chakra
Purnagiri Pitha - hart chakra
Jalandhar Pitha - keel chakra

De Trikon staat ook als symbool voor het Yoni welk op haar beurt weer in verbinding staat met zowel de drie Gunas als met de Ida nadi. De oorspronkelijke Prakriti rust als Bindu gedurende die rustpauze, en wordt als Trikon in de bewegingsfase geactiveerd. Zij is diegene die in de Tantra als Goddelijke Moeder (Tripura Sundara, Sri) bekent is. In Kamakalavilas heet het dat er tussen Bindu (Shiva) en de Trikon (Parvati) geen onderscheid bestaat.  

Terug naar de index
 

Ashtar

Ashtar, de binnenste groep van acht driehoeken is ook gekend als Sarva Rog Har chakra een chakra genoemd en dan gereciteerd als mantra gebruikt.
Ashtar staat synoniem voor alle ziekten.
De verering van Ashtar, Trikon en Bindu samen beschermt, zij geeft kracht, gelukkigheid en gezondheid en helpt ons spirituele, mentale en psychische problemen te overwinnen. De acht driehoeken symboliseren de acht Yonis, die de niveaus van het bestaan uitbeelden. Kameshwar wordt met vier armen uiteen gespreid, die vier verschillende objecten vasthouden. Kameshwari word eveneens met vier armen afgebeeld. En zo ontstaan de de acht driehoeken.

Deze acht driehoeken symboliseren acht Godinnen.
 

Naam van de Godin Menselijk aspect Verklaring
Vashini Sita koude
Kamashwari Parvati van de verlangens Hitte
Modini sukha plezier
Vimala duhkha pijn
Aruna iccha verlangens
Jayaini sattva Cilindrisch
Sarveshwari Rajas uitzetten
Kaulini Tamas samentrekken

Ashtar is de eigenlijke kern van de Sri Yantra.
Deze acht driehoeken van Ashtar en de negende, de Trikon, worden Navdwar chakra benoemd, als grondsteen van de wereld der verschijningsvormen.  

Terug naar de index